Japan, al 20 jaar kommer en kwel op economisch vlak. Kijk je echter naar de bedrijven dan kleurt het plaatje vrolijker. Daarom kampen Japanse bedrijven en aandelen onterecht met een negatief beeld omwille van dat algemene sombere economische plaatje. Als je wat nauwer inzoomt op de Japanse beurzen kom je heel wat aandelen tegen met potentieel.

Los van alle clichës en ondanks de slechte macro-economische indicatoren, verdienen Japanse aandelen zeker een plaatsje in de portefeuille van de belegger die wil diversifiëren en open staat voor enig cyclisch risico.

Al 25 jaar in het slop

De neergang van de Japanse economie stamt uit de jaren 90 toen er een aandelen- en vastgoedzeepbel uiteenspatte. Die crash is nog steeds niet volledig verteerd. De groei is er sindsdien bijna niet boven de 2% van het BBP uitgekomen en de aandelenmarkten hebben er een 20 jaar durende berenmarkt op zitten.

De Nikkei-225, de voornaamste Japanse index, tuimelde van zijn hoogste niveau op 39.000 punten in 1990 naar 8000 punten in 2003. Na enkele tussentijdse schommelingen staat hij nu op 19.000 punten. Lang niet aan het hoogtepunt van weleer, noch aan de 21.000 punten van de zomer 2015.

Bovenop de al 20 jaar kwakkelende macro-economische situatie kampt Japan ook met een krimpende en verouderende bevolking. Momenteel is 27% van de Japanners ouder dan 65, tegenover 18% in 2001. Men verwacht dat dat percentage stijgt tot 40% in de komende 30 jaar. De positieve keerzijde van die dalende arbeidsbevolking is dat Japanse bedrijven heel sterk inzetten op productiviteitswinst.

En dan heb je tenslotte nog de gigantische schuldenberg van de Japanse staat: 250% van het BBP. Ook niet om vrolijk van te worden.

Abe to the rescue

Om tegen die negatieve trends tegenwind te bieden voert Japans premier Shinzo Abe sinds zijn aantreden in 2012 verschillende economische steunmaatregelen uit, ook wel bekend als ‘Abenomics’. Hij wil daarmee een inflatiepeil van 2% bereiken en de economische groei weer aanzwengelen. Om dat te bekomen, voert de Bank of Japan een kwantitatief verruimingsbeleid uit gelijkaardig aan dat van de Fed in de VS en de ECB bij ons. De Japanse centrale bank koopt echter niet enkel massaal staats- en bedrijfsobligaties op, maar ook aandelen via de aankoop van ETF’s. Momenteel koopt ze jaarlijks een kleine 50 miljard euro aan Japanse indexfondsen. Hoewel controversieel heeft dat de Japanse aandelenmarkten een boost gegeven.

Die monetaire bazooka, waartegenover die van ECB-voorzitter Draghi op een waterpistooltje lijkt, heeft nog niet het verhoopte effect gehad. In 2016 bedroeg de economische groei amper 1% en de inflatie ligt ook nog diep onder de beoogde 2%, hoewel ze sinds enkele maanden een scherp stijgende lijn aanhoudt. Analisten die ter plaatse zijn geweest merkten op dat die inflatiegedachte stilaan bij de Japanners begint te dagen waardoor ze hopelijk meer zullen beginnen uitgeven. Die stijgende inflatie in combinatie met de lage tienjaarsrente doet tegelijk de waarde van de yen dalen, wat dan weer de concurrentiekracht van de Japanse exportbedrijven versterkt.

Schommelingen yen

De volatiliteit van de yen is zeker een factor waar beleggers rekening mee moeten houden. De impact van wisselkoersschommelingen is groter op de Japanse aandelenmarkten dan in de EU of de VS. Dat is vooral omwille van het grote aantal exportbedrijven. Stijgt de yen, dan dalen de aandelenkoersen. Een sterke yen knaagt immers aan de bedrijfswinsten. Recent zag je dat nog in maart, toen investeerders omwille van het tumult rond Noord-Korea richting yen vluchtten als veilige munthaven in die regio.

Bedrijven in topvorm

In tegenstelling tot de slabakkende Japanse economie en de wat hogere beursvolatiliteit staan de bedrijven er over het algemeen goed voor. Na de gespatte zeepbel in de jaren 90 hebben ze hun schulden sterk afgebouwd waardoor de meeste financieel sterk staan. De gemiddelde schuldgraad van de Japanse bedrijven bedraagt slechts 7%, tegenover 65% voor hun Amerikaanse tegenhangers. Veel Japanse bedrijven zitten zelfs op een aanzienlijke berg cash.

‘In tegenstelling tot de slabakkende Japanse economie en de wat hogere beursvolatiliteit staan de bedrijven er over het algemeen goed voor.’

Daarbovenop profiteren ze ook van het beleid van de Bank of Japan die met haar fors aankoopprogramma de waarde van de yen naar beden heeft gedreven, goed voor de export dus.

Ook het rentebeleid speelt de bedrijven in de kaart. De Japanse centrale bank heeft de tienjaarsrente op 0% vastgepind waardoor staatsobligaties veel minder aantrekkelijk zijn en beleggers, particulier en institutioneel, massaal overschakelen op aandelen en vastgoed. Dat samen met de ETF-aankopen zorgt dat voor een belangrijke kapitaalstroom richting aandelenmarkten.

Ook de regering van Abe steekt de bedrijven een handje toe met de belofte om de bedrijfsbelasting in de komende jaren van 35% naar 30% terug te brengen. Impliciet vraagt hij als tegenprestatie dat de ze hun cashreserves beter besteden door meer te investeren, dividenden uit te betalen en de lonen op te trekken. Die extra koopkracht moet de Japanners aanzetten om meer uit te geven en zo helpen om dichter bij het inflatiedoel van 2% te komen.

Nieuwe aandeelhouderscultuur

Bovendien spoort de Japanse overheid het bedrijfsleven aan om meer rekening te houden met externe aandeelhouders. Terwijl voordien bedrijven vooral de interne keuken (lees: schulden) wilden opkuisen en ze richting aandeelhouders vriendelijk doch kordaat de middelvinger opstaken, hebben de recente ‘corporate governance’ en ‘stewardship’ code voor meer openheid gezorgd richting investeerders en aandeelhouders. Een mooi voorbeeld daarvan zijn de dividenduitbetalingen. Tien jaar geleden waren die onbestaande, maar nu hebben bijna alle bedrijven een dividendbeleid, vertellen analisten die de Japanse beurzen volgen. De payout ratio ligt gemiddeld op 30%. De overheid wil die graag nog verder opkrikken.

Behalve de overheid sporen steeds meer aandeelhouders zoals pensioenfondsen de bedrijven actief aan om hun opgepotte reserves beter in te zetten. Daardoor zijn veel bedrijven eigen aandelen beginnen inkopen. Het aantal ‘share buy-backs’ is het laatste jaar met 30% gestegen.

Aantrekkelijke waarderingen

Tenslotte noteren Japanse aandelen aan aantrekkelijke waarderingen, de goedkoopste onder de ontwikkelde landen. De Nikkei-225 staat op een koers/winst van 16 tegenover 19 voor de Europese Stoxx-600 en 24 voor de S&P500 in de VS. Volgens analisten is die korting steeds minder terecht omdat de Japanse bedrijfswinsten duurzaam zijn. De stijging van de Japanse beurskoersen loopt voornamelijk samen met de oplopende winsten van de bedrijven. Beleggers hebben dus nog geen voorschot genomen op te verwachten winsten. Het gemiddelde rendement op eigen vermogen (ROE) van Japanse bedrijven is de laatste jaren gestegen van 4% tot 7%. Samen met de zwakke yen en de intentie van de Japanse bedrijven om hun cash beter te benutten en hun winstgevendheid te verhogen is de algemene verwachting onder analisten dat de Japanse aandelen de komende jaren ruime winsten zullen optekenen.

Toyota Industries -https://www.toyota-industries.com/index.html

Een eerste noemenswaardig Japans aandeel is Toyota Industries Corporation (TIC), niet te verwarren met Toyota Motor Corporation (TMC). Hoewel de twee wel wat met elkaar te maken hebben. Ze zijn een typisch voorbeeld van de kruisbestuiving die je tussen veel grote Japanse bedrijven vindt. Beide zijn belangrijke aandeelhouders in elkaars bedrijven. TIC heeft iets meer dan 7% van de aandelen van TMC in handen en vice versa is het 24%. Toyota Industries is in de jaren 30 afgesplitst van TMC om zich toen op de productie van weefgetouwmachines toe te leggen.

Ondertussen is Industries gegroeid en is het opgedeeld in 3 bedrijfseenheden. De belangrijkste is de logistieke tak, waarin het vorkheftrucks en andere laadmachinerie maakt. Daarnaast produceert Industries ook geautomatiseerde magazijnsystemen. Voor die specifieke tak heeft ze de laatste tijd enkele belangrijk overnames gedaan. Zo kocht het vorige maand voor 1,2 miljard euro het Nederlandse Vanderlande dat gespecialiseerd is in bagagesystemen en geautomatiseerde pakjesbehandeling. Een duidelijk teken van de ambitie van TIC in die sector.

Daarnaast heeft Industries een belangrijke productie-eenheid voor de automobielindustrie. Zo bouwt het voor TMC twee modellen: de RAV4 en de Yaris. Daarnaast produceren ze er ook nog andere auto-onderdelen zoals motoren en compressoren voor onder andere airco’s. Met TIC haal je dus ook een deel TMC in portefeuille.

De kleinste productietak van Industries is die van de textielverwerkingsmachines. Die is goed voor slechts 3% van de netto verkoopcijfers.

De logistieke tak is goed voor bijna de helft van de verkoopcijfers, net zoals de automobieltak, maar de eerste is meer dan dubbel zo winstgevend. In 2016 bedroeg het operationeel resultaat van de logistieke productie 80 miljard yen, op een verkoop van iets meer dan 1000 miljard yen. De automobieltak liet op een even groot verkoopcijfer 33 miljard yen winst optekenen.

De bedrijfsresultaten van TIC gaan al enkele jaren gestaag omhoog. Zo zijn de verkoopcijfers sinds 2010 met een kleine 900 miljard yen gestegen, van 1.377 miljard yen tot 2.228 miljard vorig jaar. Goed nieuws is dat het operationele resultaat en het rendement op eigen vermogen (ROE) er elk jaar op vooruitgaan. Niet spectaculair, maar genoeg om vertrouwen te wekken dat het bedrijf zijn winstgevendheid ook de komende jaren nog kan opkrikken. De operationele winstmarge bedroeg enkele jaren terug 4,6% tegenover 5,7% in 2016, en de ROE 4,6% tegenover 8,3% nu.

Kijk je vervolgens naar de waardering van het aandeel en naar de balans, dan kun je spreken van een echt waardeaandeel. De koers/winstverhouding staat momenteel op 13 en de koers/boekwaarde op 0,7.

Als je wat nauwer naar de balans kijkt zie je daar de reden voor. Behalve de 630 miljard yen aan cash en kortlopende handelsvorderingen (receivables) heeft TIC ook nog een investeringsportefeuille van een goede 1.900 miljard yen. Een groot deel daarvan zijn aandelen van Toyota Motors. Voor een bedrijf met een marktkapitalisatie van 1.700 miljard yen is dat niet niks.

Tenslotte biedt het aandeel ook nog een bescheiden dividendrendement van iets meer dan 2% netto.

Industries noteert op de beurs van Tokio. De enige Belgische broker die op Tokio handelt is Bolero, maar je vindt het aandeel ook in de VS op de OTC-markt waar het in dollar noteert.

Shimanoë – http://www.shimano.com/en/

Binnen de meeste Belgische huishoudens, en bij uitbreiding Europese, is fietsonderdelenmerk Shimano een bekende naam. Terecht, want het haalt meer dan 80% van de netto verkoopcijfers uit de productie van fietsonderdelen. Daarin heeft het een wereldwijd marktaandeel van 70-80%. Daarnaast produceert en verkoopt Shimano ook nog vis-, hengel- en roeimateriaal.

Geografisch gezien is Europa de belangrijkste afzetmarkt, goed voor 38% van de netto verkoopcijfers. Azië is goed voor 35%, Japan en de VS nemen elk 10% van de verkoop voor hun rekening. Als je echter enkel naar de verkoopcijfers voor de fietsonderdelen kijkt, dan stijgt het aandeel van Europa naar 57%. Analisten wijzen dan ook op het groeipotentieel voor Shimano in landen waar fietsen nog niet zo’n prominente plaats in het verkeer en het gezinsleven hebben als in Europa.

Shimano is een typisch groeiaandeel, dat de laatste jaren in al haar cijfers een stijgende trend vertoont. Een trend waarvan beleggers verwachten dat hij zal doorzetten. 2016 was daar echter een uitzondering op, met een neerwaartse knik ten opzichte van 2015. De aandelenkoers heeft daarom begin dit jaar een kleine terugval gekend, van 19.000 yen in Januari tot 16.000 yen begin April. De koers is wel weer aan het stijgen, maar analisten vinden het momenteel nog instapwaardig.

De verkoopcijfers en winstmarges van Shimano vertonen een voortdurende groei. De netto verkoop is tussen 2011 en 2015 gestegen met 150 miljard yen naar een totaal 378 miljard. In 2016 daalde die tot 322 miljard yen. De operationele en winstmarges houden dezelfde lijn aan. Daarnaast stijgt de procentuele winst op eigen vermogen (ROE) ook jaar na jaar, van 11% in 2011 tot 21% procent in 2015. Vorig jaar zakte de ROE naar 13%, nog steeds boven het Japanse gemiddelde. Analisten wijzen erop dat het bedrijf de laatste 40 jaar nooit operationeel verlies heeft gekend.

Shimano profiteert bovendien van enkele belangrijke concurrentiële voordelen. Omwille van zijn wereldwijde marktaandeel en productiecapaciteit in fietsonderdelen is het voor nieuwe spelers ontzettend moeilijk om een plaatsje te veroveren. En al zeker om op het gebied van prijs te concurreren. Daarom zien analisten in prijszetting en winstgevendheid ook nog heel wat opwaartse marge mogelijk. Bijvoorbeeld, Shimano’s duurste professionele versnellingsgroep voor racefietsen, Dura Ace, is bijna de helft goedkoper tegenover de tegenhangers van het Italiaanse Campagnolo en het Amerikaanse SRAM.

Daarbovenop blijft Shimano inzetten op innovatie, en onderzoek en ontwikkeling. Jaarlijks dient het meer dan 100 patenten in die zo de technologische voorsprong moeten garanderen. Zo bracht het als eerste elektronische versnellingen voor racefietsen op de markt.

De waarderingen wijzen er verder op dat Shimano een groeiaandeel is, met een koers/winstverhouding van 30 en een koers/boekwaarde van net geen 4. Verder bedraagt het dividendrendement minder dan 1%, hoewel de payout ratio is opgetrokken van 20% naar 30%. Balansmatig staat het bedrijf er goed voor, met bijna geen schulden en jaarlijks stabiele operationele cashflows.

De gestage productie- en winstgroei van het bedrijf, samen met de stijgende winstgevendheid en de investeringen in ontwikkeling en innovatie maken van het aandeel een goede belegging op lange termijn.

Net zoals Toyota Industries noteert Shimano op de beurs van Tokio, maar kun je er ook via de OTC-markt in de VS in investeren.

Bridgestone – http://www.bridgestone.com/

Een wijs en ervaren belegger vertelde me onlangs over de automobielsector: ‘Motorisch en technologisch verandert er zo veel dat de toekomst moeilijk in te schatten is, maar een alternatief voor banden hebben ze nog steeds niet uitgevonden.’ Die wijsheid indachtig is het Japanse Bridgestone een interessant bedrijf voor beleggers.

Wereldwijd staan de 3 grote bandenproducenten, Bridgestone, Michelin en Goodyear, respectievelijk op plaatsen 1, 2 en 3 qua verkoopcijfers. Samen verdelen ze ongeveer 50% van het mondiale marktaandeel onder elkaar.

Qua bedrijfs- en aandelentype valt Bridgestone een beetje tussen de twee vorige voorbeelden in. Enerzijds gaan de verkoops- en winstcijfers de laatste 5 jaar in stijgende lijn, weliswaar met een kleine terugval in 2016. Het rendement op eigen vermogen (ROE) schommelt de laatste 5 jaar echter steeds tussen de 12 en 15% en vertoont niet echt verbetering. Voor 2017 voorspelt het bedrijf zelf qua verkoopscijfers weer op het niveau van 2015 te geraken, met een iets hoger ROE.

Anderzijds noteert Bridgestone aan relatief aantrekkelijke waarderingen, met een koers/winstverhouding van 13 en een koers/boekwaarde van 1,5. Analisten zijn het erover eens dat het momenteel correct noteert aan de werkelijke waarde. Het dividendrendement en de payout ratio liggen met respectievelijk 40% en 4,9% bruto hoger dan de Japanse gemiddeldes.

Op financieel vlak verkeert Bridgestone in goede gezondheid, met meer cash dan schulden op de balans. Cash waarvan het jaarlijks een stabiel bedrag in onderzoek en ontwikkeling investeert.

Al bij al een weinig spannende mix, maar een stabiel en betrouwbaar aandeel voor ‘de goede huisvader’. Bridgestone noteert op de beurs van Tokio en de Amerikaans OTC-markt.

Leave a Reply